ROSTER is bedoeld voor één persoon die meerdere AI-agents inzet. CHORUS is bedoeld voor een klein team van mensen dat werk deelt met AI-agents. Met een AI-agent bedoelen we software die een doel meekrijgt, zelf de stappen kiest en tools gebruikt, zoals zoeken, e-mail of bestanden. ROSTER komt uit Het agent-droomteam en maakt van elke agent een specialist met een taak, een doel en een wekelijkse controle. CHORUS komt uit De multi-agent organisatie en zorgt ervoor dat werk, context en controle netjes worden doorgegeven tussen mensen en agents in een team van 2 tot 15 mensen. Beide boeken zijn van Len P. van der Hof en nu verkrijgbaar. Je hebt geen van beide nodig om deze pagina te gebruiken.
De snelste manier om te kiezen: tel de mensen die een stuk werk kunnen tegenhouden voordat het de deur uitgaat. Staat alleen jouw naam op dat lijstje, begin dan met ROSTER. Staan er twee of meer namen op, dan heb je ook CHORUS nodig. Het agent-droomteam zegt het in één regel: “CHORUS schaalt een team. ROSTER schaalt een persoon.”
Wat vraagt elk framework van je?
ROSTER: zes besluiten per agent
De Nederlandse stapnamen staan voorop; de Engelse beginletters vormen samen de naam.
- Rollen (Roles). Eén taak per agent, vastgelegd in een charter van één pagina (een functiebeschrijving) dat zegt wat de rol bezit en wat niet.
- Doelstellingen (Objectives). Een resultaat dat concreet genoeg is om op vrijdag zonder discussie te beoordelen.
- Vaardigheden en tools (Skills and tools). Alleen de toegang die die taak vraagt, en verder niets.
- Triggers. De gebeurtenis die de agent start, één keer vastgelegd.
- Evaluatie (Evaluation). Een vaste scorecard, elke week ingevuld, met jezelf als laatste controle.
- Rotatie (Rotation). Verbeter een rol, voeg haar samen of neem haar uit bedrijf zodra de scorecard of het werk daarom vraagt.
Op de ROSTER-frameworkpagina staat elke stap in de korte versie uit het boek.
CHORUS: zes vaardigheden voor werk dat van hand tot hand gaat
- Charter. Een contract met zeven velden voor elke werker, mens of agent: doel, invoer, uitvoer, bevoegdheidsplafond (wat de werker nooit zelf mag beslissen), succescriteria, review-eis en escalatie.
- Handoff. Een pakket met zes velden dat met elke taak meereist: doel, beperkingen, invoer, herkomst (waar elk stuk invoer vandaan komt), acceptatiecriteria en deadline.
- Orchestrate. Stappen in volgorde, werk verdeeld over agents die tegelijk draaien, resultaten samengevoegd door een benoemde eigenaar, en een benoemde persoon voor escalaties.
- Review. Een controlepunt waar output alleen doorgaat als die aan vastgelegde criteria voldoet, niet omdat die goed klinkt.
- Update. Wat de controles opleveren, vloeit terug naar prompts, tools, werkafspraken en charters, zodat de volgende run beter gaat.
- Sync. Eén plek die laat zien wie waarvan eigenaar is en wat vastzit, en die je in een kort wekelijks overleg doorneemt.
In Wat is CHORUS? zie je een ingevuld charter en een ingevuld pakket voor dezelfde vrijdagtaak.
Waarin verschillen ze?
Het verschil zit niet in de letters, maar in de vraag wie de verantwoordelijkheid draagt. Deze tabel volgt de vergelijking uit Het agent-droomteam, in gewone taal.
| Vraag | ROSTER (één oprichter) | CHORUS (team van 2 tot 15) |
|---|---|---|
| Wie is verantwoordelijk? | Jij alleen | Meerdere mensen, samen met agents |
| Wie controleert de output? | Jij bent de enige menselijke beoordelaar | Teamleden controleren elkaars werk |
| Wie kan een agent overrulen? | Alleen jij | Iedere verantwoordelijke; mensen kunnen ook elkaar overrulen |
| Waar gaan overdrachten heen? | Van agent naar agent, en terug naar jou | Tussen mensen, tussen agents en tussen die twee |
| Hoe blijft iedereen in de pas? | Een wekelijkse routine die je alleen doorloopt | Teamrituelen en een gedeeld statusbord |
| Wie ziet een fout? | Jij, bij je controle op vrijdag | Het team ziet de fout en stuurt het werk om |
Het boek zegt uitdrukkelijk dat een solo-oprichter met ROSTER geen kleinere versie van een CHORUS-team draait. Eén persoon is tegelijk manager, beoordelaar en eindcontrole. Dat is een ontwerpgegeven om rekening mee te houden, geen tekortkoming. Het verklaart ook waarom de wekelijkse controle in ROSTER zo zwaar weegt: niemand anders ziet het als de kwaliteit wegzakt.
Waar overlappen ze?
Volgens het boek delen de twee frameworks hun DNA. Beide beschrijven elke werker in een charter, beide eisen schriftelijke overdrachten en beide vragen om een menselijke controle voordat er output de deur uitgaat. De details verschillen.
| Onderdeel | ROSTER | CHORUS |
|---|---|---|
| Charter | Zes velden: rolnaam, mandaat (wat de rol wel en niet bezit), input, output, toegestane tools, escalatieregel | Zeven velden: doel, invoer, uitvoer, bevoegdheidsplafond, succescriteria, review-eis, escalatie |
| Overdrachtspakket | Vier velden (taakoverzicht, relevante context, openstaande vragen, outputbestanden), met een label voor afzender, ontvanger, project en versie | Zes velden: doel, beperkingen, invoer, herkomst, acceptatiecriteria, deadline |
| Controle | Jouw wekelijkse scorecardronde | Een controlepunt met een benoemde persoon die het werk kan afkeuren |
“Welk framework heeft overdrachten?” is dus de verkeerde vraag. Allebei. De echte vraag is wie er aan de andere kant van de overdracht staat, en of iemand anders dan jij haar kan weigeren. Het volledige charter met zeven velden, inclusief een uitgewerkt voorbeeld, vind je in Wat is een AI-agent-charter?
Een uitgewerkt voorbeeld: eerst alleen, dan met een team
Neem Maya, een hypothetische adviseur die offertes en voorstellen voor klanten schrijft.
Fase één: Maya alleen. Ze zet twee agents in. Een onderzoeksagent verzamelt bronnen over de klant, een schrijfagent maakt het voorstel. Op een gegeven moment staat er in de onderzoeksnotities een prijsadvies waar niemand om had gevraagd, en de schrijfagent neemt het over in het voorstel. Dat is een rolprobleem: in het charter van de onderzoeksagent stond nergens “geeft geen prijsadvies”. De oplossing volgens ROSTER is één regel bij Rollen en één controle bij Evaluatie: geen prijsadvies in onderzoeksnotities.
Fase twee: Maya met een team. Ze neemt een schrijver en een accountmanager aan. Een maand later levert de schrijver een sterk voorstel op, voor een scope die de klant twee weken eerder had geschrapt. De onderzoeksagent deed zijn werk; de schrijver werkte vanuit een oude briefing. Dat is een overdrachtsprobleem, en het speelt zich nu tussen mensen af. De oplossing volgens CHORUS is een pakket met herkomst (welke briefing, welke versie, aangeleverd door wie) en een benoemde persoon die het pakket moet accepteren voordat het schrijven begint. De accountmanager is eigenaar van die acceptatie, en het gedeelde bord laat zien welke briefing actueel is.
Let op wat er niet veranderde. Het pakket van ROSTER draagt een versielabel, dus ook toen Maya nog alleen werkte, had het de verouderde briefing kunnen tegenhouden. Het team heeft de behoefte aan een overdracht niet geschapen. Het team heeft het aantal mensen vergroot dat eigenaar van een overdracht kan zijn, en daarom moet er nu iemand bij naam worden aangewezen. Dat sluit aan bij het advies in het boek: oprichters die voorbij de eenmansfase groeien, hebben doorgaans beide frameworks nodig, ROSTER voor hun eigen agents en CHORUS voor de mensen die erbij komen.
Er gaat iets mis: welk van de twee repareer je?
Het aantal mensen bepaalt met welk framework je begint. De storing bepaalt welk onderdeel je als eerste repareert.
| Wat je ziet | Wat er ontbreekt | Waar de oplossing zit |
|---|---|---|
| Een agent doet werk waar niemand om vroeg | Een vastgelegde grens aan de rol | ROSTER: Rollen (CHORUS: Charter) |
| Je herschrijft de output elke week | Een resultaat dat je kunt beoordelen | ROSTER: Doelstellingen en Evaluatie |
| Een agent kan bij systemen die de taak nooit nodig heeft | Een grens aan de tools | ROSTER: Vaardigheden en tools (CHORUS: het bevoegdheidsplafond in het Charter) |
| De volgende werker begint met een oude versie | Een overdracht met versie en herkomst | Het overdrachtspakket van ROSTER, of CHORUS: Handoff |
| Er komen twee concepten binnen en niemand is eigenaar van de samenvoeging | Een benoemde eigenaar van de samenvoeging | CHORUS: Orchestrate |
| Werk gaat de deur uit omdat niemand nee zei | Een controlepunt met een benoemde persoon die kan afkeuren | CHORUS: Review (werk je alleen: jouw scorecard op vrijdag) |
| Niemand weet wat er vastzit | Eén gedeeld statusoverzicht | CHORUS: Sync |
| Een agent doet nog steeds het werk van vorig kwartaal | Een besluit om hem aan te passen of uit bedrijf te nemen | ROSTER: Rotatie (CHORUS: Update) |
Vallen de meeste rijen die op jou van toepassing zijn in de onderste helft, dan zit het probleem in de coördinatie en niet in één agent. Waarom multi-agentsystemen falen loopt die breekpunten op volgorde door.
Vier misverstanden
“CHORUS is ROSTER voor grotere bedrijven.” Nee. Het agent-droomteam zegt het letterlijk: CHORUS is geen ROSTER op schaal. ROSTER gaat uit van één menselijke coach, CHORUS van meerdere verantwoordelijke mensen.
“CHORUS is voor grote ondernemingen.” Ook niet. De multi-agent organisatie richt zich op teams van 2 tot 15 mensen. Organisatieontwerp voor grote bedrijven valt buiten het boek.
“Een solo-oprichter heeft geen overdrachten nodig.” Werk gaat nog steeds van de ene agent naar de volgende, en ROSTER heeft daar een eigen pakket voor.
“Het zijn allebei softwareproducten.” Geen van beide. Een tool kan taken achter elkaar laten draaien zonder de juiste context mee te geven en zonder iemand het recht te geven het resultaat af te keuren. Een gewoon gedeeld document kan juist een prima charter of pakket bevatten.
Probeer dit vandaag: wie kan er nee zeggen? (15 minuten)
Kies één stuk werk dat vorige week de deur uitging: een voorstel, een rapport, een set releasenotes.
- Schrijf elke werker op die eraan heeft gezeten, mens of agent, in volgorde.
- Vul per stap drie kolommen in: wie gaf het door, wie ontving het, wie had het kunnen afkeuren?
- Lees de laatste kolom.
- Alleen jouw naam: je zit in ROSTER-gebied. Schrijf de regel “bezit niet” op voor de agent die je het meest verraste.
- Meerdere namen: je hebt CHORUS nodig. Stel een pakket met zes velden op voor de overdracht die misging of wankel aanvoelde.
- Een leeg vak: niemand kon het werk afkeuren. Wijs die persoon aan vóór de volgende run.
Citeer deze pagina:ROSTER versus CHORUS: AI-agents voor één persoon of voor een team?Len P. van der Hof. https://lenvanderhof.com/nl/blog/roster-versus-chorus/ ·