ChatGPT-citaties meten: een wekelijks logboek, geen screenshot

Een screenshot bewijst dat ChatGPT je één keer citeerde. Of dat nog eens gebeurt, zie je er niet aan. ChatGPT-citaties meet je met een logboek: stel dezelfde vaste vragen met de zoekfunctie aan, elke vraag in een nieuwe chat, en noteer per run één regel. Elke regel legt twee losse feiten vast. Noemde het antwoord je? Linkte het naar je pagina als bron? Na een paar weken kun je zeggen: “gelinkt in 5 van de 14 runs”. Die zin is een meting. De screenshot is een anekdote.

Een citatie is op deze pagina een bronlink bij het antwoord, waarmee de lezer met één klik je pagina opent. Een vermelding is je naam in de tekst van het antwoord. Het zijn verschillende gebeurtenissen, en ChatGPT-vermeldingen versus citaties legt uit waarom je de verkeerde oplossing kiest als je ze op één hoop gooit.

Waarom is één antwoord niet genoeg?

Omdat dezelfde vraag zelden twee keer hetzelfde antwoord krijgt. In januari 2026 lieten SparkToro, een bedrijf voor doelgroeponderzoek, en Gumshoe.ai 600 vrijwilligers twaalf verzoeken om aanbevelingen invoeren in ChatGPT, Claude en de AI van Google, samen 2.961 keer. De kans dat ChatGPT of de AI van Google in twee antwoorden dezelfde lijst merken gaf, lag onder 1 op de 100. Dezelfde lijst in dezelfde volgorde: eerder 1 op de 1.000.

Dat onderzoek telde merknamen in aanbevelingslijsten, geen bronlinks. De les geldt toch. Elk los antwoord is één trekking uit een pot met kandidaten. Wat je wél kunt meten, is hoe vaak je opduikt als je dezelfde vragen herhaaldelijk stelt. Rand Fishkin, die het onderzoek leidde, concludeert dat een zichtbaarheidspercentage over tientallen tot honderden vragen die elk meerdere keren zijn gesteld, een redelijke maatstaf is. Een positie in één antwoord is dat niet.

Wat staat er in het logboek?

Eén regel per vraag, per antwoordmachine, per run. Een spreadsheet volstaat. Deze acht kolommen vormen het sjabloon:

Kolom	Wat je invult
Datum en tijd	Wanneer je het antwoord kreeg, met tijdzone
Machine en modus	Bijvoorbeeld: ChatGPT, zoeken aan, tijdelijke chat, personalisatie uit
Vraag	De exacte tekst uit je vaste lijst, met de versie (v1)
Genoemd	ja of nee: je eigen naam of bedrijfsnaam staat in de tekst van het antwoord
Gelinkt	ja of nee: een citatie in het antwoord opent een pagina op jouw domein
Jouw URL’s	Elke pagina van jou die geciteerd werd, volledig uitgeschreven
In plaats van jou	De bronnen die het antwoord wel gebruikte
Opmerkingen	Alles wat een mens moet bekijken: mismatch, alleen in bronnenlijst, gebruikt zonder bronvermelding, foutmeldingen

Vier afspraken houden de cellen eerlijk:

1. Genoemd en gelinkt zijn aparte cellen. Een pagina kan gelinkt zijn terwijl de tekst niemand noemt, en je naam kan opduiken zonder link. Beoordeel ze los van elkaar.
2. Open elke link voordat je een score geeft. OpenAI raadt zelf aan een geciteerde bron te openen en te controleren of die het antwoord onderbouwt. Linkt het antwoord naar je pagina, maar onderbouwt die pagina de zin niet, laat “gelinkt” dan op “ja” staan en zet “mismatch” bij de opmerkingen.
3. Leg één keer vast hoe de bronnenlijst meetelt. Volgens OpenAI toont de knop met bronnen (Sources) zowel geciteerde bronnen als andere relevante links. Staat je pagina alleen in die lijst en niet naast een zin, noteer dan “alleen in bronnenlijst”. Beslis op papier of dat als gelinkt telt, en verander die afspraak niet van week tot week.
4. Een mislukte run is geen nee. Zocht ChatGPT niet op het web, brak de chat af of stopte je halverwege, schrijf dan “mislukt” en laat beide cellen leeg. Mislukte runs vallen buiten de telling.

Nog één opmerking hoort in de kolom Opmerkingen thuis: gebruikt zonder bronvermelding. Het antwoord herhaalt dan je idee of je cijfer, zonder naam en zonder link. Kopieer de zin. Het is een spoor om na te lopen, geen score: de formulering kan gangbaar zijn, en je ziet niet of de machine jouw pagina heeft gelezen.

Hoe verloopt een meetsessie?

Houd de omstandigheden elke keer gelijk. Dan betekent een verandering in het logboek een verandering in de antwoorden, en niet in de manier waarop je vroeg.

• Zet zoeken aan. ChatGPT zoekt soms uit zichzelf, maar je kunt het afdwingen: kies in het menu met tools de zoekfunctie (in de Engelse interface: View all tools, dan Search), of typ / in het invoerveld en kies daar de zoekfunctie. Een antwoord zonder bronnen testte het geheugen van het model, niet de zoekfunctie van ChatGPT.
• Begin met een schone lei. Volgens OpenAI kan een tijdelijke chat nog steeds je bestaande herinneringen en aangepaste instructies gebruiken, tenzij je personalisatie uitzet bij het starten. Zet die uit. Gebruik per vraag een nieuwe chat.
• Noteer waar je zit. ChatGPT leidt een globale locatie af uit je IP-adres en kan die doorgeven aan zijn zoekpartners. Is je markt Nederland, draai het logboek dan vanuit Nederland en stel Nederlandse vragen in het Nederlands.
• Bewaar het antwoord voordat je het beoordeelt. Kopieer de tekst naar het blad of bewaar de deellink, zodat een ander je regel kan controleren.
• Dezelfde lijst, hetzelfde moment. Wekelijks is een werkbaar ritme voor een klein bedrijf. Stel elke vraag per sessie twee of drie keer. Eén run van één vraag is een anekdote.

Een rekenvoorbeeld (verzonnen)

Stel: een boekhoudkantoor van twee mensen in Haarlem wil dat ChatGPT het citeert bij belastingvragen van kleine ondernemers. De eigenaar schrijft vijf vragen, drie in het Nederlands en twee in het Engels, legt ze vast als versie 1 en stelt elke vraag drie keer op maandag 14 september. Dat zijn 15 runs.

Vier van de regels:

Tijd	Vraag (v1)	Genoemd	Gelinkt	Opmerkingen
09.10	Hoe vaak moet een zzp’er btw-aangifte doen?	nee	ja	Pagina met btw-deadlines van het kantoor geciteerd; kantoor niet genoemd in de tekst
09.14	Hoe vaak moet een zzp’er btw-aangifte doen?	nee	nee	Citeerde de Belastingdienst en twee softwareleveranciers
09.21	Can a Dutch freelancer reclaim VAT on a laptop?	ja	ja	Genoemd en gelinkt; de pagina onderbouwt de zin
09.30	Wat kost een boekhouder voor een eenmanszaak?	(leeg)	(leeg)	Mislukt: er werd niet gezocht

Dezelfde vraag kreeg binnen vier minuten twee verschillende antwoorden. Dat is normaal, en daarom stel je elke vraag meer dan één keer.

Aan het eind van de sessie telt de eigenaar: 15 runs, waarvan 1 mislukt, dus 14 voltooid. Vijf keer gelinkt, drie keer genoemd. Het eerlijke verslag past op één regel: gelinkt in 5 van de 14 voltooide runs en genoemd in 3 van de 14; vragenset v1; ChatGPT met zoeken, gedraaid vanuit Haarlem; 14 september. Niet “36 procent AI-zichtbaarheid”.

De regels laten nu al zien waar werk ligt. De pagina met btw-deadlines wordt gelinkt zonder dat de naam van het kantoor in het antwoord staat, dus die pagina heeft een persoon of bedrijfsnaam naast de bewering nodig. De vraag over tarieven moet eerst opnieuw gesteld worden voordat iemand er iets uit concludeert.

Hoe maak je van het logboek een getal?

Eén regel verdient een vaste plek bovenaan het blad: “Gelinkt in X van de Y voltooide runs, vragenset vN, machine en modus, periode.” Elk onderdeel van die zin is verplicht.

• De noemer bestaat alleen uit voltooide runs. Meld de mislukte runs ernaast.
• Tel merkvragen, vragen waar je naam al in staat, apart. Die testen of de machine je herkent, niet of hij je vindt.
• Rapporteer het percentage genoemd en het percentage gelinkt als twee getallen.
• Vergelijk geen versies met elkaar. Een anders geformuleerde vraag is een nieuwe vraag.
• Zet de aantallen naast elk percentage. Bij 14 runs kan een verschil van twee runs toeval zijn.
• Een verschil tussen voor en na laat zien dat de antwoorden veranderden. Het bewijst niet dat jouw aanpassing de oorzaak was.

Kunnen GA4 of Search Console dit voor je meten?

Nee. Ze meten iets wat ernaast ligt, en elk rapport is het lezen waard. Geen van alle legt citaties in ChatGPT vast.

Rapport	Wat het telt	Wat het je niet vertelt
GA4, kanaal AI-assistent (aangekondigd op 13 mei 2026)	Bezoeken via bronnen zoals ChatGPT, Gemini, Deepseek, Copilot of Grok	Antwoorden die je citeerden zonder dat iemand klikte. Klikken uit de AI-overzichten en de AI-modus van Google tellen als Organische zoekresultaten
De tag utm_source=chatgpt.com (een label dat ChatGPT aan zijn links hangt)	Bezoeken die via een link in ChatGPT binnenkwamen	Alles over antwoorden waarop niemand klikte
Search Console, prestatierapport over generatieve AI (sinds 31 augustus 2026 voor alle websites)	Vertoningen: hoe vaak links naar je site te zien waren in de AI-overzichten en de AI-modus van Google, per pagina, land, datum en apparaat	Klikken, de gestelde vragen en alles over ChatGPT
Bing Webmaster Tools, AI Performance (openbare preview sinds 10 februari 2026)	Hoe vaak je pagina’s werden geciteerd in Microsoft Copilot en de AI-samenvattingen van Bing	Klikken en alles over ChatGPT

De FAQ van OpenAI voor uitgevers verwijst site-eigenaren naar het meten van verwijzingsverkeer in analysetools zoals Google Analytics. Een citatierapport beschrijft die FAQ niet. Voor ChatGPT is het logboek dat je zelf bijhoudt dus de enige rechtstreekse registratie van citaties die je hebt.

Wat doe je met elke uitkomst?

Een logboek is alleen de moeite waard als elke regel verandert wat je daarna doet. Len schrijft een boek over geciteerd worden door antwoordmachines: The findability engine (in de schrijffase, Engelse editie eerst, nog niet te koop). Daarin heet dit blad het citatielog, en het boek leest het als een routeringstabel: elke uitkomst wijst naar een andere oplossing. Je hebt het boek niet nodig om het blad te gebruiken. Zo ziet dat idee eruit voor de kolommen hierboven:

Wat de regels laten zien	Wat het meestal betekent	Volgende stap
Genoemd en gelinkt	De pagina werkt	Laat hem met rust. Noteer welke URL de machine koos
Gelinkt, niet genoemd	De machine vond de pagina, maar kon er geen naam aan koppelen	Zet een persoon of bedrijfsnaam naast de bewering op die pagina
Genoemd, maar gelinkt naar een kopie elders, of niet gelinkt	Je idee reisde mee, je pagina niet	Publiceer de bewering op één vaste URL op je eigen site
Gebruikt zonder bronvermelding	Voor jouw idee vertrouwt de machine op een ander, of de formulering is gangbaar	Zoek uit waar de beste versie van die zin staat
In geen enkele run aanwezig	Verkeerde vraag, of geen pagina die hem beantwoordt	Ga na of mensen die vraag stellen; schrijf dan de pagina die hem beantwoordt

Waarom word ik niet genoemd in ChatGPT loopt die oorzaken langs, van goedkoop naar duur. Heb je de basis nog niet gecontroleerd, dan test de audit op citatiegereedheid één URL in een kwartier, voordat je begint met loggen.

Probeer dit vandaag (20 minuten)

1. Open een spreadsheet en zet de acht kolomkoppen van hierboven erin.
2. Schrijf vijf vragen die een klant zou typen voordat hij koopt, in de woorden van de klant en niet in die van je paginatitels. Sla ze op als v1, met de datum van vandaag.
3. Open ChatGPT, start een tijdelijke chat met personalisatie uit, zet zoeken aan en stel vraag één. Bewaar het antwoord en vul de regel in.
4. Doe hetzelfde met de andere vier vragen, elke vraag in een nieuwe chat.
5. Zet hetzelfde tijdstip voor volgende week in je agenda.

Vijf regels leveren nog geen percentage op. Ze leveren wel een nulmeting op, een gedateerd verslag van waar je staat voordat je iets verandert, en meestal één verrassing die het aanpakken waard is.

Het logboek is expres saai. Juist daardoor kun je volgende maand met deze maand vergelijken.

Citeer deze pagina:ChatGPT-citaties meten: een wekelijks logboek, geen screenshot.Len P. van der Hof. https://lenvanderhof.com/nl/blog/citatie-meetlog/ · Gepubliceerd 29 september 2026.