--- title: "Wat is een zekerheidsgraad? Waarom hoog geen 90 procent is | Len P. van der Hof" description: Een zekerheidsgraad zegt hoe goed het bewijs één bewering onderbouwt. Het is geen kans en geen groen licht. Zo houden het IPCC, GRADE en analisten ze apart. image: "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.wide.webp" --- [Founder Performance](https://lenvanderhof.com/nl/blog/categorie/founder-performance/) Onderzoeksartikel # Wat is een zekerheidsgraad? Waarom "hoge zekerheid" geen 90 procent is "Hoge zekerheid" zegt iets over het bewijs achter een bewering. Het zegt niets over de kans, en niets over wat je nu moet doen. Len P. van der HofGepubliceerd 28 september 20267 min. leestijd Een graad is maar zo goed als de redenen die ernaast staan. Direct antwoord Een zekerheidsgraad is een kort label, zoals hoog, gemiddeld of laag, dat vastlegt hoe goed het bewijs dat je hebt gecontroleerd, één specifieke bewering onderbouwt, met de redenen ernaast. Het is geen kans: het IPCC schrijft zijn auteurs voor dat zekerheid niet als waarschijnlijkheid gelezen mag worden, en Amerikaanse inlichtingenregels verbieden de twee in één zin te combineren. Het is ook geen toestemming om te handelen. Dat hangt mede af van wat een vergissing kost. ## Belangrijkste inzichten - Een zekerheidsgraad beoordeelt het bewijs achter één bewering, niet de kans op een gebeurtenis. - Schrijf de redenen naast de graad, anders weet de volgende lezer niet wat "hoog" betekende. - Klimaatrapporten, medische richtlijnen en Amerikaanse inlichtingenanalyses houden de graad allemaal los van de kans of van de beslissing. - Niet beoordeeld betekent dat nog niemand heeft gekeken. Het betekent niet laag en ook niet onwaar. - Vaak is de oplossing geen betere graad, maar een beperktere bewering. **Een zekerheidsgraad is een kort label, zoals hoog, gemiddeld of laag, dat vastlegt hoe goed het bewijs dat je echt hebt gecontroleerd, één specifieke bewering onderbouwt, met de redenen ernaast.** Het beantwoordt de vraag “hoe stevig is de onderbouwing?” Het beantwoordt niet de vraag “hoe waarschijnlijk is het?”, en ook niet “moeten we iets doen?” Dat klinkt als haarkloverij, tot je ziet wie erop staat. Het IPCC schrijft zijn auteurs voor dat zekerheid niet als waarschijnlijkheid gelezen mag worden. De regels van de Amerikaanse inlichtingendiensten verbieden om in een analyse een zekerheidsniveau en een waarschijnlijkheid in dezelfde zin te zetten. Makers van medische richtlijnen beoordelen het bewijs en de aanbeveling apart. Drie heel verschillende vakgebieden, één regel: “hoge zekerheid” zegt iets over het bewijs, niet over de kans. ## Waar komen zekerheidsgraden vandaan? Je komt zekerheidsgraden tegen in onderzoekssamenvattingen, risicoregisters, concurrentieanalyses, due-diligencenotities en steeds vaker in de uitvoer van AI-tools. De serieuze varianten houden de graad allemaal los van iets anders. Wie gebruikt hetWat wordt beoordeeldDe schaalWaar het los van staatIPCC (klimaatrapporten)Hoe geldig een bevinding is, op basis van soort, hoeveelheid, kwaliteit en consistentie van het bewijs en de mate van overeenstemmingzeer laag, laag, gemiddeld, hoog, zeer hoogWaarschijnlijkheid, een aparte kansschaal waarop “likely” (waarschijnlijk) 66 tot 100 procent betekentGRADE (medische richtlijnen)De kwaliteit van het geheel aan bewijshoog, redelijk, laag, zeer laagDe sterkte van de aanbeveling: sterk of conditioneel (vroeger: zwak)Amerikaanse inlichtingendiensten (ICD 203)De zekerheid van de analist over de basis van een oordeel: logica, bewijs, hoeveelheid en kwaliteit van de bronnenbijvoorbeeld “high confidence”De waarschijnlijkheid van de gebeurtenis, die niet in dezelfde zin mag staanDe agentische auteur (boek van Len)Hoeveel je een bewering vertrouwt voordat ze is gecontroleerdA sterk, B goed, C gemengd, D speculatief, plus een X-vlag voor “verwijderen of verifiëren”Risico: wat een vergissing zou kosten, in een eigen veld De regels van het IPCC staan in de [richtlijn voor auteurs](https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2017/08/AR5_Uncertainty_Guidance_Note.pdf) van het vijfde assessmentrapport. De inlichtingenregel staat in [Intelligence Community Directive 203](https://archive.dni.gov/files/documents/ICD/ICD-203.pdf) uit 2015. GRADE is beschreven in [de BMJ](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2335261/); ook Nederlandse medische richtlijnen werken ermee, zoals de [Richtlijnendatabase](https://richtlijnendatabase.nl/werkwijze/grade.html) uitlegt. De laatste rij komt uit [De agentische auteur](https://lenvanderhof.com/boeken/the-agentic-author/), waar de graad in een bewijsregister staat, naast een aparte kolom voor risico. ## Hoe ziet een zekerheidsgraad er in de praktijk uit? Een verzonnen voorbeeld. Een collega stuurt je een kop door: “Onze belangrijkste leverancier verhoogt in januari de prijzen met 10 procent.” Het lijkt één feit. Het zijn drie beweringen, en elk verdient een eigen graad. BeweringBewijs dat je hebt geopendGraadWaaromDe leverancier heeft een prijsverhoging per januari aangekondigdDe eigen brief van de leverancier aan klanten, gedateerd en helemaal gelezenHoogPrimaire bron, zelf gelezen, zegt precies ditAlles wat we bij hen kopen, wordt 10 procent duurderDezelfde brief spreekt van “tot 10 procent” en noemt productgroepen; twee van onze vijf artikelen staan er niet bijLaagDe brief onderbouwt “tot 10 procent op de genoemde groepen”, niet “10 procent op alles”Onze andere leveranciers zullen volgenNog nietsNiet beoordeeldDit is een voorspelling over de toekomst, geen bevinding over bewijs Kijk naar de tweede rij. De oplossing is niet om te discussiëren of de bewering toch gemiddeld verdient. De oplossing is de bewering te herschrijven tot wat het bewijs draagt: “De prijzen van de genoemde productgroepen stijgen per januari met maximaal 10 procent.” Die beperktere bewering krijgt de graad hoog. De derde rij vraagt om een ander instrument. Een voorspelling krijgt een kans en een datum waarop blijkt of ze uitkomt. Zulke getallen over langere tijd naast de uitkomsten leggen, heet [kalibratie](https://lenvanderhof.com/nl/blog/kalibratie-betekenis/). ## Wat hoort er naast de graad? Een kaal “hoog” zegt de volgende lezer bijna niets. Het kan betekenen dat de bron precies dit zegt, dat drie collega’s het eens zijn, of gewoon dat de schrijver verwacht dat het klopt. Zet daarom vier dingen naast het label. 1. **De precieze bewering.** Reikwijdte, plaats, datum. “De leverancier heeft aangekondigd” en “alles wordt duurder” zijn verschillende beweringen met verschillende graden. 2. **Het bewijs dat je echt hebt geopend.** Document, passage, datum of versie. Een link die je niet hebt geopend, is een aanwijzing, geen bewijs. Dezelfde brief, twintig keer doorgestuurd, is één bron, geen twintig. 3. **De reden voor de graad.** Wat het bewijs draagt en waar het ophoudt. Het IPCC vraagt zijn auteurs om een navolgbare verantwoording van hoe ze het bewijs hebben beoordeeld. Spreek in je team af wat hoog, gemiddeld en laag betekenen voordat je graden in verschillende rijen vergelijkt. 4. **Het moment om opnieuw te kijken.** Wie kijkt opnieuw, en op welke datum of bij welke gebeurtenis? ICD 203 vraagt van analytische rapporten dat ze waar nodig de signalen noemen die de onzekerheid zouden veranderen. Voor de prijsbewering kan dat de nieuwe prijslijst van de leverancier zijn. Sommige bewijsregisters beoordelen in plaats daarvan de soort bron (primair, secundair, eigen data, getuigenis), zoals in [dit artikel over het bewijsregister](https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-bewijsregister/). De soort bron is nuttige input voor een zekerheidsgraad, maar niet hetzelfde. Zet erbij wat jouw kolom betekent. ## Wat een zekerheidsgraad niet is **Het is geen kans.** “Hoog” betekent niet stiekem 90 procent. Het IPCC zet zekerheid en waarschijnlijkheid juist daarom op twee aparte schalen, en ICD 203 verbiedt ze in één zin te mengen, “to avoid confusion”: om verwarring te voorkomen. Heb je een kans nodig, schrijf dan een voorspelling op met een getal en een datum waarop blijkt of ze uitkomt. **Het is geen toestemming.** De makers van GRADE zeggen het ronduit: bewijs van hoge kwaliteit betekent niet automatisch een sterke aanbeveling, en een sterke aanbeveling kan voortkomen uit bewijs van lage kwaliteit. Of je handelt, hangt ook af van wat een vergissing kost. Waar een graad past, zie je in de [LEVEL-check](https://lenvanderhof.com/nl/frameworks/level/): een methode in vijf stappen uit Het bewijsbewuste leven, een boek van Len dat nu verkrijgbaar is. Je hebt het boek niet nodig om de methode te gebruiken. De stapnamen blijven Engels, net als in het boek: 1. **Locate**, maak de bewering precies: één zin die iemand kan controleren. 2. **Estimate**, schat de inzet: wat verkeerd handelen, ten onrechte negeren of wachten zou kosten. 3. **Value**, weeg het bewijs: soort, kwaliteit, onafhankelijkheid en relevantie. Hier hoort de zekerheidsgraad thuis. 4. **Expose**, leg het gat bloot: wat ontbreekt er voor deze specifieke beslissing? 5. **Lean**, handel ernaar: ga alleen zo ver als bewijs en inzet toelaten. Een graad beantwoordt stap drie. Stap twee, vier en vijf blijven jouw werk. Een bewering met de graad gemiddeld kan een goedkope proef rechtvaardigen en toch te zwak zijn voor een grote beslissing die je moeilijk terugdraait. **Niet beoordeeld is niet laag.** Niet beoordeeld betekent dat nog niemand het bewijs heeft bekeken, of dat het niet toegankelijk was. Laag betekent dat iemand heeft gekeken en dat de onderbouwing zwak is. Weersproken betekent dat het bewijs de andere kant op wijst. Dat zijn drie verschillende bevindingen. Houd ze uit elkaar, en noteer waarom een bewering nog niet is beoordeeld. **De “zekerheid” van een AI-tool is ook geen graad.** [AI-agenten voor startupstrategie](https://lenvanderhof.com/boeken/ai-agents-for-startup-strategy/), een ander boek van Len, raadt aan om de zekerheid die een systeem over zichzelf rapporteert, te behandelen als een signaal voor wat je eerst controleert, niet als een gekalibreerde kans. Wat je beoordeelt, is het spoor terug naar de bron. Voor concurrentieanalyse voegt hetzelfde boek een eenvoudige bevestigingsregel toe: geen bewering boven lage zekerheid zonder twee onafhankelijke bronnen. ## Waarom zou je überhaupt een graad bijhouden? Omdat hij zwakke beweringen vroeg zichtbaar maakt, zolang ze nog goedkoop te herstellen zijn. De agentische auteur noemt een eerlijke D (speculatief) de waardevolste graad op de ladder, omdat de beweringen waarvan je hoopt dat ze kloppen, zich juist daar verstoppen. Het boek zegt ook iets nuttigs over wat beoordelen doet: het verifieert een bewering niet. Het laat zien welke beweringen nog gecontroleerd moeten worden, en hoeveel je ze tot die tijd kunt vertrouwen. ## Een graadkaart om over te nemen ``` Bewering (precieze formulering, reikwijdte, datum): Geopend bewijs (wat, waar, welke versie): Graad: hoog / gemiddeld / laag / niet beoordeeld Waarom deze graad (wat het draagt, waar het ophoudt): Bewijs ertegen, als dat er is: Opnieuw kijken (wie, en op welke datum of bij welke gebeurtenis): ``` De regel in één zin: **geen graad zonder redenen, en geen kans die zich in een graad verstopt.** ## Probeer dit vandaag (10 minuten) Zoek in een rapport, een presentatie of een chatgesprek van deze week één plek waar “hoge zekerheid”, “zeker weten” of “we zijn ervan overtuigd dat” staat. Stel drie vragen: welke bewering precies, welk bewijs is er geopend, en wat zou de graad veranderen? Kan niemand antwoorden, zet er dan “niet beoordeeld” bij tot iemand dat wel kan. Dat is geen afwaardering. Het is de eerste eerlijke regel in het verslag. Citeer deze pagina:Wat is een zekerheidsgraad? Waarom "hoge zekerheid" geen 90 procent is.Len P. van der Hof. [https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/](https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/) · Gepubliceerd 28 september 2026. ## Begrippen - [LEVEL](https://lenvanderhof.com/nl/begrippen/level/) ## Bronnen 1. [Guidance Note for Lead Authors of the IPCC Fifth Assessment Report on Consistent Treatment of Uncertainties (2010)](https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2017/08/AR5_Uncertainty_Guidance_Note.pdf) · Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) 2. [Intelligence Community Directive 203: Analytic Standards](https://archive.dni.gov/files/documents/ICD/ICD-203.pdf) · Office of the Director of National Intelligence 3. [GRADE: an emerging consensus on rating quality of evidence and strength of recommendations (BMJ, 2008)](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2335261/) · BMJ (via PubMed Central) 4. [Richtlijnmethodologie (inclusief GRADE)](https://richtlijnendatabase.nl/werkwijze/grade.html) · Richtlijnendatabase 5. [De agentische auteur](https://lenvanderhof.com/boeken/the-agentic-author/) 6. [AI-agenten voor startupstrategie](https://lenvanderhof.com/boeken/ai-agents-for-startup-strategy/) 7. [LEVEL-framework](https://lenvanderhof.com/nl/frameworks/level/) ## Verder lezen - [Wat is een bewijsregister?](https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-bewijsregister/) - [Wat betekent kalibratie? Vertrouwen afstemmen op bewijs](https://lenvanderhof.com/nl/blog/kalibratie-betekenis/) - [LEVEL-framework](https://lenvanderhof.com/nl/frameworks/level/) - [De agentische auteur](https://lenvanderhof.com/boeken/the-agentic-author/) Over de auteur ## [Len P. van der Hof](https://lenvanderhof.com/nl/auteurs/len-p-van-der-hof/) Ondernemer, AI-innovator en venture builder Len P. van der Hof bouwt praktische AI-systemen, digitale ventures en evidence-informed hulpmiddelen voor founders. ```json { "@context": "https://schema.org", "@graph": [ { "@type": "Person", "@id": "https://lenvanderhof.com/#person", "name": "Len P. van der Hof", "alternateName": [ "Len van der Hof", "L.P. van der Hof", "Leendert Pieter van der Hof" ], "honorificSuffix": "MSc", "url": "https://lenvanderhof.com/", "image": [ "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-1.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-2.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-3.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-4.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-speaking.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-hero.jpg" ], "jobTitle": "Ondernemer, AI-innovator en venture builder", "description": "Len P. van der Hof, MSc, is een Nederlandse ondernemer en AI-innovator in Zwijndrecht. Hij bouwt ReasonKit, MindSesh, Undominated.ai, boeken onder zijn eigen naam, het fictie-imprint LPH98.lifestyle en technologieventures via LPH98.ventures. Elf titels in Systems for the Strategic Self zijn nu verkrijgbaar, in het Engels en het Nederlands.", "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Zwijndrecht", "addressCountry": "NL" }, "alumniOf": { "@type": "CollegeOrUniversity", "name": "Rotterdam School of Management, Erasmus University" }, "knowsAbout": [ "Artificial intelligence", "AI agents", "Agentic AI systems", "LLM routing", "SEO", "Generative engine optimization", "Answer engine optimization", "Venture building", "Founder performance", "Founder psychology", "Evidence-based decision-making" ], "sameAs": [ "https://www.linkedin.com/in/lenvanderhof/", "https://x.com/LenvanderHof", "https://www.youtube.com/channel/UCTG20buKqYYbitqqf7l3zJA", "https://www.instagram.com/Lenvanderhof/", "https://www.threads.com/@lenvanderhof", "https://github.com/Lenvanderhof", "https://huggingface.co/LPH98", "https://www.npmjs.com/~lenvanderhof", "https://www.goodreads.com/author/show/70983905.Len_P_van_der_Hof", "https://www.amazon.com/author/lenvanderhof", "https://www.bol.com/nl/nl/b/len-p-van-der-hof-msc/609879394/", "https://bsky.app/profile/lenvanderhof.com", "https://mastodon.social/@Lenvanderhof", "https://crates.io/users/Lenvanderhof", "https://cursor.com/@Lenvanderhof", "https://medium.com/@Lenvanderhof", "https://gitlab.com/Lenvanderhof", "https://hub.docker.com/u/lenvanderhof/", "https://dev.to/lenvanderhof", "https://www.facebook.com/Lenvanderhof", "https://soundcloud.com/Lenvanderhof" ], "affiliation": [ { "@id": "https://lenvanderhof.com/#publisher" }, { "@id": "https://lenvanderhof.com/#mindsesh" }, { "@id": "https://lenvanderhof.com/#lifestyle" } ] }, { "@type": "WebSite", "@id": "https://lenvanderhof.com/#website", "url": "https://lenvanderhof.com/", "name": "Len P. van der Hof", "description": "Len P. van der Hof, MSc, is een Nederlandse ondernemer en AI-innovator in Zwijndrecht. Hij bouwt ReasonKit, MindSesh, Undominated.ai, boeken onder zijn eigen naam, het fictie-imprint LPH98.lifestyle en technologieventures via LPH98.ventures. Elf titels in Systems for the Strategic Self zijn nu verkrijgbaar, in het Engels en het Nederlands.", "inLanguage": [ "en", "nl" ], "publisher": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#publisher", "name": "LPH98.ventures", "url": "https://lph98.ventures", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#mindsesh", "name": "MindSesh", "url": "https://mindsesh.net", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "SoftwareApplication", "@id": "https://lenvanderhof.com/#reasonkit", "name": "ReasonKit", "url": "https://reasonkit.sh", "creator": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "SoftwareApplication", "@id": "https://lenvanderhof.com/#undominated", "name": "Undominated.ai", "url": "https://undominated.ai", "creator": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#lifestyle", "name": "LPH98.lifestyle", "url": "https://lph98.lifestyle", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "ImageObject", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#primaryimage", "url": "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.wide.webp", "contentUrl": "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.wide.webp", "representativeOfPage": true }, { "@type": "BreadcrumbList", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#breadcrumb", "itemListElement": [ { "@type": "ListItem", "position": 1, "name": "Home", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/" }, { "@type": "ListItem", "position": 2, "name": "Blog", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/" }, { "@type": "ListItem", "position": 3, "name": "Founder Performance", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/categorie/founder-performance/" }, { "@type": "ListItem", "position": 4, "name": "Wat is een zekerheidsgraad? Waarom \"hoge zekerheid\" geen 90 procent is", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/" } ] }, { "@type": "WebPage", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#webpage", "url": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/", "name": "Wat is een zekerheidsgraad? Waarom \"hoge zekerheid\" geen 90 procent is", "description": "Een zekerheidsgraad zegt hoe goed het bewijs één bewering onderbouwt. Het is geen kans en geen groen licht. Zo houden het IPCC, GRADE en analisten ze apart.", "isPartOf": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#website" }, "primaryImageOfPage": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#primaryimage" }, "breadcrumb": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#breadcrumb" }, "inLanguage": "nl-NL" }, { "@type": "BlogPosting", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#article", "mainEntityOfPage": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/wat-is-een-zekerheidsgraad/#webpage" }, "headline": "Wat is een zekerheidsgraad? Waarom \"hoge zekerheid\" geen 90 procent is", "description": "Een zekerheidsgraad zegt hoe goed het bewijs één bewering onderbouwt. Het is geen kans en geen groen licht. Zo houden het IPCC, GRADE en analisten ze apart.", "datePublished": "2026-09-28T19:05:00.000Z", "author": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" }, "publisher": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" }, "image": [ "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.square.webp", "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.landscape.webp", "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-what-is-a-confidence-grade-v2.198b122bdc69.wide.webp" ], "articleSection": "Founder Performance", "inLanguage": "nl-NL" } ] } ```