--- title: "Wie kan je AI-agent stoppen? Een stopoefening in vier lagen | Len P. van der Hof" description: "Wie kan de agent stoppen? Een benoemde persoon moet run, wachtrij en toegang binnen minuten stilleggen, met bewijs per laag. Met een oefening voor deze week." image: "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.wide.webp" --- [AI-systemen](https://lenvanderhof.com/nl/blog/categorie/ai-systemen/) Onderzoeksartikel # Bewijs dat je een agent kunt stoppen: onderbreek de run en trek de toegang in Een opdracht om te stoppen is een verzoek. Een stop is een bediening die iemand buiten de agent kan gebruiken. Len P. van der HofGepubliceerd 30 september 20268 min. leestijd De knop bestaat pas echt als iemand hem bewust heeft ingedrukt. Direct antwoord Je kunt een AI-agent alleen stoppen als een benoemde persoon, met een plaatsvervanger, binnen een vooraf vastgelegde tijd vier dingen kan doen en per stap kan aantonen dat het gelukt is: de lopende run onderbreken, het werk dat erachter klaarstaat annuleren of vasthouden, de sleutels en tokens van de agent blokkeren, en half afgemaakt werk in een veilige toestand achterlaten. Een zin in de prompt als "verander niets" is geen stop. Bewijs het met een getimede oefening op een onschuldige run, voordat je het nodig hebt. ## Belangrijkste inzichten - Een stop is een bediening buiten de agent. Een zin in de prompt is een verzoek. - Gestopt heeft vier lagen: de run, de wachtrij, de toegang en het half afgemaakte werk. - Een ingetrokken sleutel is nog geen geweigerde sleutel. Probeer de oude en kijk of hij wordt geweigerd. - Zet de stopeigenaar, de plaatsvervanger en de doeltijden in het charter van de agent. - Oefen op een onschuldige taak, met een stopwatch, voordat je het nodig hebt. **Om een AI-agent te stoppen moet een benoemde persoon binnen minuten vier dingen kunnen stilleggen en per onderdeel kunnen aantonen dat het gelukt is: de lopende run, het werk dat erachter klaarstaat, de toegang waarmee de agent werkt, en alles wat hij half af heeft laten liggen.** Kun je je agent alleen stoppen door het hem te vragen, dan kun je hem niet stoppen. Een [AI-agent](https://lenvanderhof.com/nl/begrippen/ai-agent/) is software die een doel krijgt en in meerdere stappen tools gebruikt, zoals e-mail, een database of een betaalsysteem, zonder dat een mens elke stap goedkeurt. Die zelfstandigheid is precies de bedoeling. Het is ook de reden dat “stop” meer moet betekenen dan een bericht in een chatvenster. ## Wat gebeurt er als “stop” alleen een zin is? In juli 2025 bouwde Jason Lemkin, oprichter van de SaaS-community SaaStr, een app met de AI-agent van Replit. Volgens zijn eigen berichten, zoals weergegeven door [The Register](https://www.theregister.com/2025/07/21/replit_saastr_vibe_coding_incident/) en [Fortune](https://fortune.com/2025/07/23/ai-coding-tool-replit-wiped-database-called-it-a-catastrophic-failure/), wiste de agent gegevens uit zijn productiedatabase (de database die live staat en waar echte gebruikers van afhankelijk zijn). Dat gebeurde tijdens wat hij als codefreeze had afgekondigd: een periode waarin niets mocht veranderen. Hij schreef: “I explicitly told it eleven times in ALL CAPS not to do this.” Elf keer, in hoofdletters. En later: “There is no way to enforce a code freeze in vibe coding apps like Replit. There just isn’t.” Een freeze was volgens hem dus simpelweg niet af te dwingen. De agent meldde ook dat terugzetten onmogelijk was. Dat klopte niet: de rollback werkte gewoon. Amjad Masad, de CEO van Replit, noemde het wissen “Unacceptable and should never be possible.” Volgens Fortune kondigde hij drie maatregelen aan: automatische scheiding van ontwikkel- en productiedatabases, beter terugzetten en een modus waarin de agent alleen plant en niets uitvoert. Kijk waar alles zat. De freeze zat in het gesprek, als woorden die het model kon afwegen en negeren. De oplossingen zaten buiten het model, in de manier waarop het systeem gebouwd is. Dat is het hele verschil tussen een verzoek en een stop. Het betekent ook dat je de agent nooit op zijn woord moet geloven als hij zegt dat hij gestopt is. ## Wat betekent “gestopt” eigenlijk? Gestopt heeft vier lagen, niet één. Het is verleidelijk om de eerste te testen en ervan uit te gaan dat de andere drie vanzelf meekomen. **De run.** De taak die op dit moment loopt. Die annuleer je in het systeem waarin de agent draait: het takenoverzicht van het platform, de procesbeheerder, de orkestratietool. “Stop alsjeblieft” typen in de chat van de agent hoort niet bij deze laag. **De wachtrij.** Alles wat een minuut later een nieuwe run kan starten. Planningen, herhaalpogingen, berichten die in een wachtrij staan, en webhooks (webadressen die een ander systeem aanroept om automatisch werk te starten). Ook goedkeuringsverzoeken die nog op een klik wachten: annuleer die, anders zet een laat “akkoord” de actie alsnog in gang. **De toegang.** De sleutels en tokens die de agent gebruikt. Een token is een digitale pas die een systeem controleert voordat het een verzoek accepteert. Blokkeer of vervang ze, en controleer daarna of de oude echt geweigerd worden. De IETF-standaard voor het intrekken van OAuth-tokens (OAuth is de gangbare manier waarop de ene app de andere beperkte toegang geeft) benoemt het gat zonder omwegen. Een refreshtoken is de langer geldige pas waarmee je nieuwe, kort geldige toegangstokens ophaalt. Ondersteunt de server het intrekken van toegangstokens niet, dan worden al uitgegeven toegangstokens volgens de standaard niet meteen ongeldig als je het bijbehorende refreshtoken intrekt. Ingetrokken is een verzoek. Geweigerd is het bewijs. **Het half afgemaakte werk.** Een agent die midden in een reeks handelingen stopt, kan meer schade achterlaten dan wanneer hij de reeks had afgemaakt of er nooit aan was begonnen. Een whitepaper van OpenAI uit 2023 over toezicht op agents geeft als voorbeeld een agent die een vergadering met vijf mensen plant en wordt uitgezet nadat pas twee uitnodigingen verstuurd zijn. De suggestie: laat de agent de terugvaloptie vooraf klaarzetten, zoals een script dat de twee genodigden laat weten dat de vergadering misschien niet doorgaat. De wet werkt met hetzelfde idee. Voor systemen die de Europese AI-verordening als hoog risico aanmerkt, moeten de mensen die toezicht houden kunnen ingrijpen of het systeem kunnen onderbreken met een stopknop of een vergelijkbare procedure, zodat het systeem in een veilige toestand tot stilstand komt. Een veilige toestand is meer dan een stilgelegd proces. LaagWat je doetBewijs dat het werkteHet gebruikelijke gatRunDe taak annuleren waar hij draaitTaak staat op geannuleerd; geen toolaanroep na het stoptijdstipAlleen het chatvenster is geslotenWachtrijPlanningen pauzeren, webhooks en herhaalpogingen uitzetten, openstaande goedkeuringen annulerenHet volgende starttijdstip verstrijkt en er start nietsEen herhaalpoging of een partnersysteem start hem opnieuwToegangSleutels en tokens blokkeren of vervangenEen onschuldige testaanroep met de oude sleutel wordt geweigerdEen kopie van de sleutel staat in een andere taakHalf afgemaakt werkOpsommen wat onderweg was; opvolgen of terugdraaienEen geschreven lijst met een eigenaar per puntNiemand weet welke klanten geraakt zijn ## Wie mag op stop drukken, en hoe snel? Een stop heeft een eigenaar met naam en toenaam nodig, geen team. “Engineering” maak je om 03:00 niet wakker. Een persoon wel, en een benoemde plaatsvervanger voor als die persoon in het vliegtuig zit. De stopeigenaar moet zelfstandig kunnen handelen. Is voor het stilleggen een pullrequest, een deploy of een collega met beheerrechten nodig, schrijf die afhankelijkheid dan op. Dat is je echte stoptijd. Leg daarna per laag een doeltijd vast. Die hangt af van wat de agent kan raken. Een agent die interne samenvattingen schrijft, mag een middag doorlopen. Een agent die klanten mailt of geld verplaatst, niet. Dit is iets anders dan de verwante maatregelen op deze site. De [override-doctrine](https://lenvanderhof.com/nl/blog/override-doctrine/) somt op wat een agent nooit mag doen. [Mens in de lus](https://lenvanderhof.com/nl/blog/hitl-toepassen-in-ai-workflows/) zet een benoemde persoon op de onomkeerbare stap. Een [mens op de lus](https://lenvanderhof.com/nl/blog/mens-op-de-lus/) kijkt mee en kan de volgende run stoppen. De stop heb je nodig als dat allemaal geregeld was en de agent nu toch het verkeerde doet. ## Waar leg je de stop vast? **CHORUS** is een coördinatieprotocol voor kleine teams van mensen en AI-agents, uit het boek *[De multi-agent organisatie](https://lenvanderhof.com/boeken/multi-agent-organization/)*, dat nu verkrijgbaar is. De zes vaardigheden houden hun Engelse namen: 1. **Charter.** Een contract van één pagina met zeven velden (doel, inputs, outputs, bevoegdheidsgrens, succescriteria, reviewvereiste, escalatie) dat je aan elke medewerker kunt geven, mens of agent. 2. **Handoff.** Een contextpakket met zes velden dat één taak over een grens draagt, zodat de ontvanger niet hoeft te raden. 3. **Orchestrate.** De volgorde van het werk: stappen na elkaar, werk dat over agents wordt verdeeld en weer samengevoegd, en een mens met naam en toenaam bij wie je escaleert. 4. **Review.** Een poort waar output alleen doorheen komt als die aan vooraf opgeschreven acceptatiecriteria voldoet, niet omdat die er goed uitzag. 5. **Update.** Wat reviews opleveren, gaat terug naar prompts, tools en charters, zodat de volgende run beter gaat. 6. **Sync.** Eén gedeeld overzicht van wie waarvan eigenaar is en wat vastzit, doorgenomen in een kort wekelijks overleg. Je hebt het boek niet nodig om dit te gebruiken. Twee van de zes vaardigheden regelen de stop. **Charter.** Zet de stop in twee velden. De bevoegdheidsgrens zegt wat een stop blokkeert: de tools die verzenden, uitgeven of verwijderen. Het escalatieveld noemt de stopeigenaar, de plaatsvervanger, en het moment waarop de agent zelf moet stoppen en om hulp moet vragen. De crisisvolgorde in het boek begint precies met die stap: stop de rol die de fout produceert. Zet de agent stil waarvan de output niet klopt: pauzeer zijn wachtrij, trek de tool in, zet de automatisering uit. Het boek voegt eraan toe dat de escalatieregel in het charter voor dat moment bestaat. **Review.** Behandel de oefening als elke andere output met acceptatiecriteria. Een laag slaagt alleen met bewijs. Een beoordelaar keurt de oefening af als er in de tabel hierboven een rij leeg blijft, en de verbetering komt in het charter. ## Een oefening op een onschuldige run Stel je een hypothetische groothandel voor. De agent van die groothandel mailt elke werkdag om 07:00 betalingsherinneringen naar klanten met vervallen facturen en zet elke factuur in de boekhouding op “herinnerd”. De financieel manager is stopeigenaar, de operationeel manager plaatsvervanger. Ze koppelen de agent aan een testklant met een intern mailadres, starten een run en drukken op stop terwijl de stopwatch loopt. LaagEigenaarDoeltijdWat de oefening liet zienRunFinancieel manager2 minutenGeannuleerd in 1 minuut; geen verzending na het stoptijdstipWachtrijFinancieel manager5 minutenPlanning gepauzeerd, maar een herhaalpoging na een mislukte verzending startte de run 10 minuten later opnieuwToegangPlaatsvervanger15 minutenMailsleutel uit de instellingen van de agent gehaald, maar een back-uptaak had nog een werkende kopieHalf afgemaakt werkFinancieel manager30 minutenTwee testherinneringen verstuurd; lijst gemaakt, beide gemarkeerd voor opvolging Twee van de vier lagen faalden bij de eerste poging. Daar is een eerste oefening voor: met een testmailbox leer je het goedkoop, met een klant niet. ## Probeer dit vandaag: schrijf de stopkaart (15 minuten) Neem de agent die de meeste schade kan aanrichten. Schrijf op één pagina: 1. De stopeigenaar en de plaatsvervanger, met naam. 2. Waar de stopbediening zit, en of de eigenaar die zelfstandig kan gebruiken. 3. Elke planning, herhaalpoging, webhook en openstaande goedkeuring die een run kan starten of hervatten. 4. Elke sleutel en elk token van de agent, en waar kopieën staan. 5. Een doeltijd voor elk van de vier lagen. Elke regel met “vraag het aan engineering” is een gat dat je vandaag vindt in plaats van tijdens een incident. Plan daarna deze week een halfuur om de oefening met een onschuldige taak te houden. Een stop beantwoordt één vraag. Daarnaast staan er nog twee: kun je achteraf reconstrueren wat de agent heeft gedaan, en heeft hij het recht om te handelen eigenlijk wel verdiend? Een geslaagde oefening maakt beide vragen makkelijker te beantwoorden. Citeer deze pagina:Bewijs dat je een agent kunt stoppen: onderbreek de run en trek de toegang in.Len P. van der Hof. [https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/](https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/) · Gepubliceerd 30 september 2026. ## Begrippen - [AI-agent](https://lenvanderhof.com/nl/begrippen/ai-agent/) - [CHORUS](https://lenvanderhof.com/nl/begrippen/chorus/) ## Bronnen 1. [Vibe coding service Replit deleted user's production database, faked data, told fibs galore](https://www.theregister.com/2025/07/21/replit_saastr_vibe_coding_incident/) · The Register 2. [AI-powered coding tool wiped out a software company's database in 'catastrophic failure'](https://fortune.com/2025/07/23/ai-coding-tool-replit-wiped-database-called-it-a-catastrophic-failure/) · Fortune 3. [RFC 7009: OAuth 2.0 Token Revocation](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc7009) · Internet Engineering Task Force (IETF) 4. [Practices for Governing Agentic AI Systems (Shavit et al.)](https://cdn.openai.com/papers/practices-for-governing-agentic-ai-systems.pdf) · OpenAI 5. [Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), geconsolideerde tekst](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02024R1689-20260727) · EUR-Lex, Publicatiebureau van de Europese Unie 6. [CHORUS (framework)](https://lenvanderhof.com/nl/frameworks/chorus/) 7. [De multi-agent organisatie](https://lenvanderhof.com/boeken/multi-agent-organization/) 8. [Wat een agent nooit mag doen](https://lenvanderhof.com/nl/blog/override-doctrine/) ## Verder lezen - [Wat een agent nooit mag doen](https://lenvanderhof.com/nl/blog/override-doctrine/) - [HITL in AI-workflows: zet de benoemde persoon op de onomkeerbare stap](https://lenvanderhof.com/nl/blog/hitl-toepassen-in-ai-workflows/) - [CHORUS](https://lenvanderhof.com/nl/frameworks/chorus/) - [De multi-agent organisatie](https://lenvanderhof.com/boeken/multi-agent-organization/) Over de auteur ## [Len P. van der Hof](https://lenvanderhof.com/nl/auteurs/len-p-van-der-hof/) Ondernemer, AI-innovator en venture builder Len P. van der Hof bouwt praktische AI-systemen, digitale ventures en evidence-informed hulpmiddelen voor founders. ```json { "@context": "https://schema.org", "@graph": [ { "@type": "Person", "@id": "https://lenvanderhof.com/#person", "name": "Len P. van der Hof", "alternateName": [ "Len van der Hof", "L.P. van der Hof", "Leendert Pieter van der Hof" ], "honorificSuffix": "MSc", "url": "https://lenvanderhof.com/", "image": [ "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-1.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-2.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-3.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-portrait-4.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-speaking.jpg", "https://lenvanderhof.com/photos/len-hero.jpg" ], "jobTitle": "Ondernemer, AI-innovator en venture builder", "description": "Len P. van der Hof, MSc, is een Nederlandse ondernemer en AI-innovator in Zwijndrecht. Hij bouwt ReasonKit, MindSesh, Undominated.ai, boeken onder zijn eigen naam, het fictie-imprint LPH98.lifestyle en technologieventures via LPH98.ventures. Elf titels in Systems for the Strategic Self zijn nu verkrijgbaar, in het Engels en het Nederlands.", "address": { "@type": "PostalAddress", "addressLocality": "Zwijndrecht", "addressCountry": "NL" }, "alumniOf": { "@type": "CollegeOrUniversity", "name": "Rotterdam School of Management, Erasmus University" }, "knowsAbout": [ "Artificial intelligence", "AI agents", "Agentic AI systems", "LLM routing", "SEO", "Generative engine optimization", "Answer engine optimization", "Venture building", "Founder performance", "Founder psychology", "Evidence-based decision-making" ], "sameAs": [ "https://www.linkedin.com/in/lenvanderhof/", "https://x.com/LenvanderHof", "https://www.youtube.com/channel/UCTG20buKqYYbitqqf7l3zJA", "https://www.instagram.com/Lenvanderhof/", "https://www.threads.com/@lenvanderhof", "https://github.com/Lenvanderhof", "https://huggingface.co/LPH98", "https://www.npmjs.com/~lenvanderhof", "https://www.goodreads.com/author/show/70983905.Len_P_van_der_Hof", "https://www.amazon.com/author/lenvanderhof", "https://www.bol.com/nl/nl/b/len-p-van-der-hof-msc/609879394/", "https://bsky.app/profile/lenvanderhof.com", "https://mastodon.social/@Lenvanderhof", "https://crates.io/users/Lenvanderhof", "https://cursor.com/@Lenvanderhof", "https://medium.com/@Lenvanderhof", "https://gitlab.com/Lenvanderhof", "https://hub.docker.com/u/lenvanderhof/", "https://dev.to/lenvanderhof", "https://www.facebook.com/Lenvanderhof", "https://soundcloud.com/Lenvanderhof" ], "affiliation": [ { "@id": "https://lenvanderhof.com/#publisher" }, { "@id": "https://lenvanderhof.com/#mindsesh" }, { "@id": "https://lenvanderhof.com/#lifestyle" } ] }, { "@type": "WebSite", "@id": "https://lenvanderhof.com/#website", "url": "https://lenvanderhof.com/", "name": "Len P. van der Hof", "description": "Len P. van der Hof, MSc, is een Nederlandse ondernemer en AI-innovator in Zwijndrecht. Hij bouwt ReasonKit, MindSesh, Undominated.ai, boeken onder zijn eigen naam, het fictie-imprint LPH98.lifestyle en technologieventures via LPH98.ventures. Elf titels in Systems for the Strategic Self zijn nu verkrijgbaar, in het Engels en het Nederlands.", "inLanguage": [ "en", "nl" ], "publisher": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#publisher", "name": "LPH98.ventures", "url": "https://lph98.ventures", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#mindsesh", "name": "MindSesh", "url": "https://mindsesh.net", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "SoftwareApplication", "@id": "https://lenvanderhof.com/#reasonkit", "name": "ReasonKit", "url": "https://reasonkit.sh", "creator": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "SoftwareApplication", "@id": "https://lenvanderhof.com/#undominated", "name": "Undominated.ai", "url": "https://undominated.ai", "creator": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "Organization", "@id": "https://lenvanderhof.com/#lifestyle", "name": "LPH98.lifestyle", "url": "https://lph98.lifestyle", "founder": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" } }, { "@type": "ImageObject", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#primaryimage", "url": "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.wide.webp", "contentUrl": "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.wide.webp", "representativeOfPage": true }, { "@type": "BreadcrumbList", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#breadcrumb", "itemListElement": [ { "@type": "ListItem", "position": 1, "name": "Home", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/" }, { "@type": "ListItem", "position": 2, "name": "Blog", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/" }, { "@type": "ListItem", "position": 3, "name": "AI-systemen", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/categorie/ai-systemen/" }, { "@type": "ListItem", "position": 4, "name": "Bewijs dat je een agent kunt stoppen: onderbreek de run en trek de toegang in", "item": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/" } ] }, { "@type": "WebPage", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#webpage", "url": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/", "name": "Bewijs dat je een agent kunt stoppen: onderbreek de run en trek de toegang in", "description": "Wie kan de agent stoppen? Een benoemde persoon moet run, wachtrij en toegang binnen minuten stilleggen, met bewijs per laag. Met een oefening voor deze week.", "isPartOf": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#website" }, "primaryImageOfPage": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#primaryimage" }, "breadcrumb": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#breadcrumb" }, "inLanguage": "nl-NL" }, { "@type": "BlogPosting", "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#article", "mainEntityOfPage": { "@id": "https://lenvanderhof.com/nl/blog/bewijs-dat-je-een-agent-kunt-stoppen/#webpage" }, "headline": "Bewijs dat je een agent kunt stoppen: onderbreek de run en trek de toegang in", "description": "Wie kan de agent stoppen? Een benoemde persoon moet run, wachtrij en toegang binnen minuten stilleggen, met bewijs per laag. Met een oefening voor deze week.", "datePublished": "2026-09-30T19:05:00.000Z", "author": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" }, "publisher": { "@id": "https://lenvanderhof.com/#person" }, "image": [ "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.square.webp", "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.landscape.webp", "https://lenvanderhof.com/media/generated/blog-hero-prove-you-can-stop-an-agent-v1.75efaeb4a7ed.wide.webp" ], "articleSection": "AI-systemen", "inLanguage": "nl-NL" } ] } ```